1. Seensa
Guddinaa fi guddina ariifataa magaalaa keenyaa mirkaneessuuf sirna bulchiinsa gaarii ijaaruu fi sirna kenniinsa tajaajilaa fooyya’aa ta’e diriirsuun milkaa’ina hojiiwwan hojjetaman dhugoomsuu akka qabnu shakkii tokko malee /K/W/12 Akka Hawaasaatti qindeessaa kilaastara kutaa 6 Hawaasaa, bara baajataa 2015 keessatti qabxiilee ciccimoo qabnu adda baasuun qaawwa ilaalchaa fi dandeettii keenya keessatti mul’atu guutuudhaan akka itti fufnu dandeenyutti ciminaa fi kutannoon dhaabbatichaaf qooda keenya gumaachuu akka dandeenyuuf karoora kana qopheessinee jirra jabeessuuf.
2. Mul'ata, ergamaa fi duudhaa Hawaa Kilaastara
Mul'ata
Bara 2015 magaala xiqqaa Aqaaqii Kalit keessatti ulaagaa hunda guuttee, dorgommiin moodeela bareedduu fi hawwataa Hawaasa uumuudha.
Ergama
"Jiraattonni ganda Hawaasaa haala jiru irratti hundaa'uun naannoo ammayyeessuun, dandeettii isaanii ijaaruun, hirmaannaa isaanii guddisuun rakkoo hawaasummaa furuuf fedhii qaban irratti hundaa'uun naannoo sana gurmaa'aa, cimsuu fi ammayyeessuun hojjechaa jiru; Dandeettii isaanii guddisuun, aadaa qulqullinaa guddisuun ganda moodeela itti fufiinsa qabu, bu’a qabeessaa fi dorgomaa ta’e uumuudha.
3. Gatii fi gatiiwwan hima gatii
Ammayyummaa
Haqummaa fi hirmaannaa
Amanamummaa
Namoota biroo yaaduu
Tumsaa fi qindoomina
Tumsatti amanuu
Aadaa jijjiirama yeroo hunda
Ibsa gatiiwwanii
Nama biraa yaaduu:- Itti gaafatamummaa dhaloota dhufuuf kennamu karaa ofittummaa hin qabneen yaaduun hojii gaariin har’a hojjedhu dhaloota dhufuuf barsiisaa waan ta’eef hanga lubbuun jirutti itti fayyadama.
Tumsaa fi Qindoomina: Kaayyoo karoorichaa galmaan ga’uuf michoota keessoo fi alaa waliin tumsaa fi qindoominaan hojjechuudha.
Tumsatti amanuu: Rakkoolee dhuunfaan furmaata argachuu hin dandeenye tumsaan furmaata argachuu akka danda’an onnee irraa fudhachuu fi hojiirra oolchuudha.
Aadaa jijjiirama wal irraa hin cinne:- Jijjiiramni mataan isaa dhimma waan hin oollee fi jiraachuudha. Haa ta’u malee, addunyaan adeemsa jijjiirama daayinamikii fi itti fufiinsa qabu keessa jirti, jijjiirama jiru caalaa saffisaa dha. Sababa kanaaf, namni dhuunfaa ykn biyyi hundi qorannoo jijjiirama waliigalaa fi sirrii ta’e gochuu yoo dadhabe, sadarkaa addunyaa saffisaa kana keessa jiraachuu hin dandeenye irra ga’aa jira, agarsiistonni hiika qaban hedduun mul’achaa jiru. Kanaaf qaamoleen sadarkaa sadarkaan jiran jijjiiramaaf of qopheessuu qabu.
4. Bu’uura karoorichaa jiru
Hojiilee misoomaa bara bajataa 2015 dhaabbatichaa fi magaalaa keenyaaf gumaacha gochuun eegalaman itti fufsiisuuf akka qooda fudhattuutti ciminaa fi qaawwa qabnu adda baasnee karoora gara fuula duraatti sirreeffamuu danda’u karoorfachuun nu barbaachisa.
5. Cimina
Garee ta’anii hojjechuun gaariidha
Karoorsuu fi sochoosuu fi gabaasa yeroon qopheessuu
Hojiitti daftee of madaqsuudhaan hojiitti galuu
Hojii keenya ofitti amanamummaadhaan hojjechuu
Hojii adda addaa qulqullinaan hojjechuu
Qooda fudhattoota dandeettii nuuf uumuun waliin hojjechuu
Jiraataan jijjiiramaaf qophiidha
Kilaastarri Hawaasaa muuxannoo fi jijjiiramaaf kutannoo kan qabu ta’uu ibsameera
Xiyyeeffannoon mootummaan adeemsa kanaaf kenne kan galateeffatamuudha
Jiraataan kun ammayyaa fi jijjiiramaaf finxaaleyyii dha
Gurmaa’ina itti gaafatamummaa fooyya’aa
Jiraattonni dhibbeentaa 85 kan baratan ta’uu fi kkf.
6. Dadhabbii
Dhimma dhuunfaaf dursa kennuuf amala agarsiisuu
Odeeffannoo haala qindaa’een qabachuuf rakkachuu
Darbee darbee abdii kutachuu
Karoora irratti shakkuu fi duubatti deebi’uu
7. Hojiiwwan gurguddoo bal’inaan hojjetaman
Leenjii isaan nuuf kennan hojiitti jijjiiruu
Odeeffannoo haala qindaa’een qabachuun moodeela hundarra gaarii ta’e uumuu
Ergama, mul’ata fi karoora task force galmaan ga’uuf sanadoota dubbisuun gatii dabalataa uumuu
Hubannoo jiraataa caalaatti horachuu
Tokkoon tokkoon sochiidhaaf suuraa ka’uu
Haala karooraa fi gabaasaa sirnaan hubachuu fi gabaasa yeroo yeroon dhiyeessuu
Balfi jajjaboo qabeenya ta’uu isaa mirkaneessuu
Balfa gosa 3tti qoodu
Guyyaa balfi itti buqqisu maxxansuu fi akka gaariitti beeksisuu
Bakka duwwaa yeroo baay’ee balfi itti gatamu gara naannoo ispoortiitti jijjiiruu
Cirracha, biyyee, dhagaa fi marga dhagaa cilee irratti argamu qulqulleessuu fi qulqulleessuu
Jiraattonni torban torbaniin sochii keessatti akka hirmaatan gochuu
Monterebo dabalatee meeshaalee qulqullinaa biroo sochii kanaaf barbaachisan dhiyeessuu
Namuu balbala magariisa taasisuu
Dhangala’aa guutummaatti dhaabuu
Koosmee balleessuu
Kitaabota, birooshuraa fi barruulee naannoo jijjiiruuf gargaaran qopheessuu
Moodeela balfa jajjaboo waliin hojjechuu
Kompostii dhuunfaan ykn waliin hojjechuu
Iddoo duwwaa balfi itti gatamu gara dirree tapha daa’immaniif tolchuu
Dhumarratti moodeelli hubannoo uumuudha.
8. Karoora galmaan ga’uuf haala mijataa ta’e
Task force fi miiltoowwan hojii dandeettii fooyya’aa qaban qabaachuu
Karoora yaadame galmaan ga’uuf kutannoo qabnutti fayyadamuu
9. Karoora galmaan ga’uuf akka balaatti kaa’ame
Leenjiin barbaachisu akka karoorfametti milkaa’uu dhiisuu danda’a
Deeggarsi qooda fudhattootaa bifa barbaadamuun ta’uu dhiisuu danda’a
10. Kallattii raawwii
Kilaasterichi waltajjiiwwan marii ni mijeessa, ni hordofa
Kilaastarri adeemsa hojii madaala
Kilaastarri kun kitaabota, birooshuraa fi barruulee naannoo sana jijjiiruuf gargaaran raabsa.
11. Cuunfaa
Karoorri kun yeroo karoorfame, tooftaalee gara fuulduraatti fooyya’uu danda’an qabxiilee ciccimoo keenya cimsuudhaan walitti qabuun walitti qabama.Kanaaf karoora kana Adoolessa bara 2015tti karoorfannee dhuunfaa keenya sirnaan hojiirra oolchuudhaan itti gaafatamummaa biyyaalessaa keenya ba’uu akka dandeenyu nu dandeessisnee jirra sochii godinichaa gara qarqaraatti fiduuf gahee qaba.